Dilbilim Terimleri Sözlüğü

Bir dilin belirli bir bölgede ya da toplulukta kullanılan coğrafi ya da toplumsal değişkesi.

Ağızları inceleyen dilbilim dalı.

Bkz. uyum

Bir dilden ya da dilsel düzeyden başka bir dile ya da düzeye geçiş; ayrıca ana dili edinimi sırasında ya da yabancı dil öğreniminde bir dilden ötekine geçen özellikler.

Yan sesler ile titrek sesleri kapsayan sesler grubu.

Bir dilden başka bir dile geçen sözcük ya da dil birimi.

Bir dilden başka bir dile sözcük ya da dil birimi geçmesi süreci.

Bkz. alıntılama

Tümce içindeki bir sözcük öbeğinin, başka bir sözcük öbeğinin parçası olması durumu.

Temel tümceye bağlı olarak kullanılan ve tek başına tam anlamlı olmayan tümce.

Perdesi ya da tonu giderek alçalan ses ya da ses birimi.

Bir dilsel iletinin alınması ve yorumlanması süreci.

Dilsel anlamın en küçük birimi.

Dil göstergelerinin anlamını inceleyen dilbilim dalı.

Belirli bir kavram alanını örgütleyen ve birbirleriyle ilişkili sözcüklerin oluşturduğu bütün.

Bkz. anlambilim

Bir sözcüğün zaman içinde daha dar bir anlam kazanması süreci.

Bir sözcüğün zaman içinde daha geniş bir anlam kazanması süreci.

Bir sözcüğün zaman içinde anlamının değişmesi süreci.

Bir sözcüğün zaman içinde olumsuz anlam kazanması.

Bir sözcüğün zaman içinde olumlu anlam kazanması.

Sözcük anlamını oluşturan en küçük anlam birimleri.

Bir tümcede adların üstlendiği anlambilimsel işlev (etken, edilgen, araç, yer vb.).

Sözcükler arasındaki anlambilimsel bağ (eşanlamlılık, karşıtanlamlılık vb.).

Olayların ve deneyimlerin dilsel olarak aktarılması.

Anlatıları inceleyen bilim dalı.

Bkz. biçimbirim

Dilsel iletişimde duygu, düşünce ve bilgilerin aktarılması.

Bir söylem ya da metnin anlaşılmasına katkıda bulunan önceden edinilmiş bilgi.

Damağın arka bölümü; bu bölgede üretilen sesler.

Art damakta ya da art damak bölgesinde üretilen ses.

Söylemde sonraki bir öğeye ya da bilgiye yapılan atıf.

Artgönderime ilişkin.

Dili tarihsel gelişim sürecinde ele alan yaklaşım.

Dilin tarihsel gelişimini inceleyen dilbilim dalı.

Dilin geride tutulmasıyla üretilen ünlü (a, ı, o, u).

Dil dışı bir varlığa ya da kavrama gönderi yapma.

Toplumun deneyimlerini ve bilgeliğini yansıtan kalıplaşmış söz.

Sesleri birbirinden ayırt etmeye yarayan sesbilgisel özellik.

Ünlüyle biten hece.

Ağzın geniş açılmasıyla üretilen ünlü.

Bir dilsel birimin anlamının ya da kapsamının ayrıntılı olarak ortaya konması.

Yalnız başına kullanılamayan, bir tabanla birleşmesi gereken biçimbirim.

Tek başına kullanılabilen biçimbirim.

Sözcük, öbek ya da tümceleri birbirine bağlayan sözcük türü.

Bir dilsel birimin içinde yer aldığı dilsel ya da dil dışı ortam.

Bir metni oluşturan dilsel öğelerin birbirlerine dilsel araçlarla (gönderim, değiştirim, bağlaç vb.) bağlanması.

Bkz. bağlaşıklık

Bkz. alt tümce

Başka bir tümceye bağımlı olmadan tam anlamlı olarak kullanılan tümce.